Reklam

Arşimet Kimdir? Arşimet Hayatı ve Çalışmaları

Arşimet adı geçince hemen hemen herkesin aklına suyun kaldırma kuvveti gelmektedir. Oysa Arşimet günümüz matematiğin temelini atan matematikçilerden bir tanesidir.

Arşimet Kimdir? Arşimet Hayatı ve Çalışmaları
06 Nisan 2020 - 11:38

Arşimet adı geçince hemen hemen herkesin aklına suyun kaldırma kuvveti gelmektedir. Oysa Arşimet günümüz matematiğin temelini atan matematikçilerden bir tanesidir. Fakat yaşadığı çevrede matematik çalışmalarından ziyade mekanik araçlar icat etmekle ünlenmiştir. Çok yönlü bir bilim insanı olan Arşimet; fizik, matematik, astronomi ve felsefe ile uğraşmıştır. Günümüzde hala geçerliliğini koruyan suyun kaldırmak kuvveti olan, cisimlerin yoğunluğuna göre su üzerinde kalmasını ve hareket etmesini sağlayan formülü ortaya çıkarmıştır. Arşimet hayatı boyunca birçok seyahatte bulunmuştur. Bu yüzden Nil Nehri’nde geliştirilen set düzeninden savaşlarda kullanılan aletlere kadar çoğu mekanik aletlerde fikirlerine başvurulmuştur.

Arşimet Kimdir?

Arşimet MÖ 287 ile MÖ 212 yılları asarında yaşamış, Astronom bir babanın oğludur. Babasının da bilim ile uğraşması Arşimet’in hayatını şekillendirmesinde büyük rol oynamıştır. Doğum yeri Sicilya’dır. Araştırmalara göre Siracusa adlı şehirde doğmuştur. Tam kesin olmamakla birlikte dönemin kralı ile akrabalığı olduğu ve soylu bir ailenin mensubu olduğu dile getirilmektedir. Babası Phidias’tır.
Eğitim hayatı babası ile başlamıştır. On iki yaşında İskenderiye’ye giderek burada Öklit’ten matematik ve geometri eğitimi almıştır. Ayrıca diğer büyük matematikçi olan Konon ile aynı dönemde eğitim görmüş ve arkadaşlık kurmuştur. Savaşlardan dolayı sık sık seyahat etmek zorunda kalan Arşimet, Sicilya’ya dönmekten vazgeçmemiştir.

Arşimet’in Çalışmaları

Arşimet hayatı boyunca birçok çalışmalarda bulunmuş birçok eser ve icat ortaya koymuştur. Günümüzde pi sayısı olarak bilinen çember ve çapı arasında ki oranını yaklaşık değer olarak hesaplayan ilk insandır. Ağır kütlelerin hareket ettirilmesini sağlayacak düzenekler geliştirmiştir. Hatta Kral Hieron tarafından inşa ettirilmiş Syracosia görkemli geminin suya indirilmesini bizzat gerçekleştirmiştir. Hareket ettirilmesi imkânsız gibi görünen bu devasa gemiyi kurmuş olduğu mekanik düzenek sayesinde tek bir kişinin kontrolü ile suya indirmeyi başarmıştır.
Nisan Yayınevi’nin Dünyaya Yön Veren Mucidlerkitap serisinde bulunan Arşimet ve GrahamBell kitabında anlatılan, Suyun kaldırma kuvvetini bulması hikayesi ise oldukça enteresandır. Kral Hieron tarafından görevlendirilen Arşimet, bir kuyumcuyu takip etmesini ve altına başka bir metal karıştırıp karıştırmadığını öğrenmesini ister. Arşimet hamama gittiğinde gümüş ve altın cisimler ile suya girer. Altın ve gümüş ağrılık olarak aynıdır suya batırdığında ise farklı taşırma hacimlerine sahip olduklarını görmüştür. Bu sırada yoğunluk farkından dolayı suyun kaldırma gücünü görür ve formüle dönüştürür. Tabi kuyumcunun foyasını da ortaya çıkarır.
Savaş alanlarında da zekâsını konuşturan Arşimet, şehri istila etmek isteyen Romalı Komutan Marcellus’a ciddi kayıplar verdirterek savaşın uzamasına sebep olur. Geliştirdiği mancınık düzenekleri ile ağır ve sert kütleleri uzağa atarak, düşmanın şehirden uzak tutulması sağlanmıştır. Ayrıca çoklu ok atan yay düzenekleri geliştirerek çok fazla askere ihtiyaç duymadan yaylarında kullanılmasını sağlamıştır. Fakat Roma ordusu güçlü ve sayıca fazla olması sebebiyle Sicilya düşmüştür. Bu icatların da sonra ‘bana bir dayanak noktası verin Dünya’yı yerinden oynatayım’ dediği söylenir.
Günümüzde Arşimet vidası olarak bilinen sistemi geliştirmiştir. Çalışma şekli olarak alçak alanda bulunan suyun daha yüksek bir alana taşınması amacıyla yapılmıştır.  Nil nehri kenarında yaşanan taşkınlar sonucu geliştirildiği söylenmektedir. Kurulan düzenek sayesinde nehrin debisi sabit tutulmakta ve taşkınların olmasını engellemektedir.
Çalışma alanı olarak sahilde bulunan kumlar ve yanmış kül parçaları kullanmaktadır. Çalışmalarını derinlemesine gerçekleştirerek, bazen yemek yemeyi bile unutuyordu.  Eserleri ise kendi eliyle yazdığı materyallerden değil de,Konon ile mektupları arasında çıkmıştır.

Arşimet Ölümü

Arşimet hayatı boyunca insanlığa sayısız fayda sağlamasına rağmen yanlış bir anlaşılma sonucu suikasta uğramıştır. Ölümü hakkında yeterli bilgi yoktur. Çeşitli rivayetler ile anılmaktadır.  Ölümünde sonra şehre giren Marcellus, böylesine büyük bir deha ile tanışamadığı için üzülmüş ve ona olan saygısından büyük bir mezar yaptırmıştır.
 
Kaynak : Nisan Yayınevi
 

YORUMLAR

  • 0 Yorum